Ochrona konkurencji i konsumentów a MŚP

Rozmowa z Małgorzatą Krasnodębską-Tomkiel - Prezes UOKiK

 

Jakie są kompetencje Prezesa UOKiK w zakre­sie ochrony konkurencji?

Ochrona konkurencji jest jednym z priorytetów Urzę­du. Konieczność rywalizacji na rynku sprawia, że przed­siębiorcy redukują koszty, zwiększają wydajność i roz­wijają nowe produkty. Dzięki temu konsumenci mają dostęp do szerszej gamy lepszych jakościowo oraz tańszych towarów i usług. W rezultacie efektyw­na konkurencja wpływa na wzrost konkurencyjno­ści całej gospodarki, co nie pozostaje bez znacze­nia dla dynamiki wzrostu gospodarczego oraz za­trudnienia. Jeżeli działania przedsiębiorców naru­szają prawo antymonopolowe, Prezes Urzędu może wszcząć postępowanie i w konsekwencji nałożyć karę finansową do 10 proc. ubiegłorocznych przy­chodów. Dokonuje on także kontroli koncentra­cji przedsiębiorców. Ma to na celu niedopuszcze­nie do sytuacji, w której jeden z nich uzyska pozycję dominującą, powodującą istotne ogranicze­nie konkurencji. Jednak nie zawsze narusze­nie prawa grozi wysoką sankcją finansową. Co­raz częściej przedsiębiorcy zmieniają kwestiono­waną praktykę i współpracują z Urzędem, przed­stawiając dowody na istnienie niedozwolonego porozumienia. Rozbicie wieloletniego kartelu ce­mentowego było możliwe właśnie dzięki informa­cjom dwóch uczestników. Od momentu wprowadze­nia programu leniency, czyli od 1 maja 2004 roku, do UOKiK wpłynęło 18 wniosków o objęcie programem łagodzenia kar.

 

Co Prezes UOKiK robi dla zapewnienia ochrony konsumentom?

Do kompetencji Prezesa Urzędu należy również ochro­na słabszych uczestników rynku. UOKiK prowadził w ubiegłym roku (przyp. 2008) 619 postępowań, któ­re zakończyły się wydaniem 339 decyzji stwierdzają­cych naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów inter­weniuje wtedy, gdy naruszone zostają zbiorowe inte­resy konsumentów. W tym celu np. sprawdzamy, czy wzorce umowne, które stosują przedsiębiorcy, nie za­wierają niedozwolonych postanowień, a także kieru­jemy pozwy do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsu­mentów o uznanie konkretnej klauzuli za niedozwo­loną. Na przykład – od początku tego roku (przyp. 2009) skierowaliśmy do SOKiK-u 6 pozwów dotyczą­cych uznania klauzul za niedozwolone, a stosowanych w umowach o kredyt hipoteczny – łącznie zakwestio­nowaliśmy 15 różnych postanowień.

W chwili uprawomocnienia się wyroku sądu, zostają one wpisane do rejestru postanowień niedozwolonych i od tego momentu ich stosowanie jest zabronione. Zakaz dotyczy każdego przedsiębiorcy – bez wzglę­du na jego wielkość, branżę. Każdy może sprawdzić jakie postanowienia zawiera Rejestr, ponieważ znaj­duje się on na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Obecnie liczy on ponad 1780 postanowień. Urząd reaguje także wtedy, gdy np. przekaz reklamowy wprowadza konsumentów w błąd, gdy przedsiębiorcy nie przekazują konsumen­tom wszystkich istotnych informacji (choćby poprzez nieinformowanie o prawie do reklamacji czy możli­wości zrezygnowania z internetowych zakupów w cią­gu 10 dni).

W przypadku sporu z przedsiębiorcą, słabsi uczestni­cy rynku mogą liczyć na pomoc miejskich lub powia­towych rzeczników konsumentów czy organizacji po­zarządowych.

 

Czy takie działania często są wymierzone w ma­łych i średnich przedsiębiorców?

Działania Urzędu wymierzone są przede wszystkim w zapewnienie konkurencji na rynku, a także w jak najlepszą ochronę konsumentów. Nie dzielimy pod­miotów małe i duże, lecz na uczciwe i nieuczciwe. Dzięki eliminacji z rynku praktyk, które mogą zakłó­cić konkurencję nasze interwencje są korzystne dla wszystkich prowadzących działalność gospodarczą zgodnie z prawem. Wydajemy rocznie wiele decyzji, które nakazują zaprzestanie niedozwolonej praktyki. Nie ulega jednak wątpliwości, że świadomi niezgod­nego z prawem działania powinni być wszyscy przed­siębiorcy. Niestety, z najnowszych badań UOKiK wy­nika, że 85 proc. przedsiębiorców nisko ocenia swoją znajomość prawa konkurencji. Mała jest także wie­dza o tym, że nie mogą oni ustalać między sobą cen przetargowych oraz że niedopuszczalne jest stosowa­nie cen poniżej kosztów produkcji. Zmowy dotyczą­ce podziału rynku, ustalania cen, ograniczania dostę­pu lub eliminowania innych przedsiębiorców z ryn­ku nalezą do najbardziej szkodliwych naruszeń prawa konkurencji. Prowadzą do podwyższenia cen towarów i usług, obniżenia ich jakości i redukcji zatrudnie­nia. W 2008 roku Urząd prowadził 44 postępowania w sprawie niezgodnych z prawem porozumień. A wy­krycie takich praktyk wiąże się z wysokimi karami się­gającymi nawet do 10 proc. ubiegłorocznego przycho­du. Obecnie dużym problemem jest nadużywanie po­zycji dominującej przez gminy i spółki komunalne. Tylko w 2008 roku Prezes Urzędu wydała 41 decy­zji, stwierdzając nadużywanie pozycji dominującej przez tych przedsiębiorców. Dotychczasowe doświad­czenia i praktyka Urzędu wskazują, że usługi komu­nalne, m.in. przewozowe, o dostawę wody, odprowa­dzanie ścieków, składowanie odpadów czy pogrzebo­we, zdominowane są przez spółki publiczne a pry­watne przedsiębiorstwa są często dyskryminowane. Czasem, gminy poprzez zaniechanie czynności, do których są zobowiązane, uniemożliwiają wręcz rozwój lokalnego rynku. Skutkiem ich działań niejednokrot­nie jest zawyżanie cen i brak dbałości o odpowiednią jakość usług.Mając świadomość niskiej wiedzy na temat prak­tyk ograniczających konkurencję, wyszliśmy naprze­ciw potrzebom przedsiębiorców i staramy się przy­bliżać im zasady prawa antymonopolowego. Wydali­śmy dostępne dla każdego publikacje o niedozwolo­nych praktykach, zorganizowaliśmy cykl bezpłatnych szkoleń w całej Polsce. W związku z przypadającą w przyszłym roku 20. rocznicą UOKiK planujemy zorganizować trzy konferencje regionalne, przezna­czone dla profesjonalnych uczestników rynku. Po­przez kampanie leniency, w której zachęcamy do ujawnienia uczestnictwa w zmowie, informując, że dotkliwych kar można uniknąć współpracując z Urzę­dem. Spoty te można było obejrzeć w wielu stacjach telewizyjnych, a obecnie usłyszeć w niektórych sta­cjach radiowych.

 

Jak ocenia Pani stan ochrony konkurencji i kon­sumentów w Polsce na przestrzeni ostatnich lat?

W 1990 roku powołano do życia Urząd Antymono­polowy, czyli obecny UOKiK, jako element reformy polskiej gospodarki. Wtedy dla nowej instytucji waż­niejsze było likwidowanie przyczyn naruszeń konku­rencji poprzez udział w przekształceniach własno­ściowych spółek państwowych niż nakładanie wyso­kich  sankcji za naruszenie przepisów antymonopolo­wych – tym bardziej, że były one czymś nowym dla ówczesnej kadry kierowniczej przedsiębiorstw. 20 lat to wystarczająco długi czas, aby przedsiębiorcy do­kładnie poznali zasady prawa antymonopolowego. Ponadto zmieniła się struktura rynku. I zmieniły się priorytety UOKiK - nakładane przez nas kary stały się coraz bardziej dotkliwe. Surowe sankcje są niezwy­kle ważne z punktu widzenia dalszego popularyzowa­nia programu leniency. Perspektywa zaoszczędzenia dziesiątków, a nawet setek milionów złotych powinna skłonić profesjonalnych uczestników rynku do współ­pracy z UOKiK.

 

Copyright © 2010 Forum Doradców Podatkowych   •   Wszelkie prawa zastrzeżone
designed by wyzga.com

Polecamy: Biuro rachunkowe Kraków   •   Księgowość online   •   Doradztwo podatkowe Kraków